„Zamknij oczy. Słyszysz tę ciszę dookoła. Tylko ty i trzaskający ogień. Wyobraź sobie, że jesteś niemieckim żołnierzem, albo osadnikiem. Przemierzasz pustynię od wielu dni, kończą ci się zapasy jedzenia, w chlebakach coraz mniej wody. Po całym dniu konnej wędrówki w spiekocie pustynnego słońca możesz w końcu odpocząć. Nadchodzi zmierzch. Rozpalasz ognisko, zaczynasz przygotowywać  kolację. Jednak coś nie daje ci spokoju, zaczynasz się nerwowo wokół siebie rozglądać. Niby nic, to ledwo szmery,  ale czujesz czyjąś obecność. W ciemnościach trudno rozróżnić ludzką sylwetkę. Czyżby to ci przeklęci buszmeni ? Oni wiedzą, jak się ukryć. Ale przed Tobą jak okiem sięgnął ciągnie się pustynny step, gdzieniegdzie jakaś kępka niskich krzaków, powykręcany suchy konar drzewa. Gdzie niby mieliby się schować? Wytężasz wzrok i wtedy to czujesz. Ukłucie pod łopatką. Dosięgła cię strzała jednego z kłusowników. Grota strzały zatruta jest organiczną toksyną, już wiesz, że nie zostało ci wiele czasu…”

Spacer z buszmenami...

Takimi słowami nasz gospodarz rozpoczyna swoją opowieść o życiu rdzennych mieszkańców tych ziemi – Buszmenów.  Jesteśmy na niewielkim kempingu w samym sercu Pustyni Namib.  Dookoła żadnych miast, wiosek, żadnych innych zabudowań. Jest czarno, słychać tylko odgłosy nocy. Siedzimy skupieni wokół ogniska. Hipnotyzujący głos gospodarza wprowadza nas w trans zasłuchania. W takiej atmosferze nie trudno jest się przenieść myślami wśród polujących buszmenów. Gospodarz kontynuuje opowieść, przybliża nam codzienne życie koczowniczych ludów San (buszmeni to afrykanerska nazwa ), ich historię, obrzędy i zwyczaje. Swoją opowieść kończy, przytaczając życiową doktrynę buszmenów. Dbając o wzmocnienie genów i przetrwanie potomstwa, buszmen żony poszukuje wśród jak najdalej oddalonych plemion. Uśmiecha się do nas, znika i po chwili pojawia się, ciągnąc za dłoń swoją drobniutką japońską żonę. Jest wyraźnie dumny ze swojej „zamorskiej zdobyczy”. Jak prawdziwy buszmen! Niesamowity facet, widać, że nie bez kozery sam się nazywa białym buszmenem. Mieszka na tym odludziu sam z żoną. Skromne białe wnętrze jego domu zdobią skóry lwa i geparda, rogi antylop i cała masa zdjęć z Pustyni Namib, o której wie chyba wszystko. Pochylając się nad maleńkim źdźbłem trawy, szczegółowo wyjaśnia nam jego budowę, która ułatwia zagnieżdżenie się ziarenka w piaszczystym podłożu. Jakiś czas później zatrzyma samochód na środku pustyni, gdzie odchylając kępę trawy pokaże nam gniazdo niewielkiego pająka. Uparcie odsłania piaszczyste wieczko gniazda, tylko po to by pokazać nam, że pająk nie spocznie dopóki wieczko nie znajdzie się z powrotem na swoim miejscu. Drobiazg, ale widać, że ten pająk to całe jego życie.

Czy to wygląda jak pustynia?

Z takim nauczycielem zamieniamy się w słuch, wytężamy wzrok i wyostrzamy wszystkie zmysły. Wieczorny wypad na pustynię to fascynująca lekcja afrykańskiego buszu. Nam wydaje się, że mamy super szczęście. Oglądamy Namib w pełnym rozkwicie. Tam gdzie zazwyczaj zobaczyć można jedynie pomarańczowe piaski i konary martwych drzew, teraz rozciągają się zielone pola z drzewami pełnymi liści. Nasz gospodarz przekonuje, że taki widok trafia się raz na 80 lat. Wieczorem przy ognisku pokaże nam zdjęcia tej samej okolicy sprzed kilku lat. Różnica jest szokująca, jakbyśmy byli w zupełnie innym miejscu na ziemi!

Wszystkim nam się wydaje, że dla Namib takie powodzie są zbawienne. W końcu roślinność budzi się do życia. Nic bardziej mylnego. Pustynia to sprytnie skonstruowany i w pełni samowystarczalny ekosystem – deszcze poważnie zachwiały jego równowagę.  Biały buszmen wszystko nam skrupulatnie tłumaczy. Po deszczu piasek staje się ciężki, przestaje migrować, opada, zasklepiając szczeliny z powietrzem. Żyjącym w piasku pająkom i skorpionom zaczyna brakować powietrza, umierają, a ptaki tracą pożywienie. Podstawy piramidy żywieniowej zaczynają się chwiać.

Tak skonstruowany ekosystem nie zakłada obecności człowieka i poza niewielką grupą nomadzkich buszmenów San nigdy nie musiał jej znosić. San zamieszkują te ziemie od 5 tysięcy lat. Wielu uważa, że to przedstawiciele najstarszej rasy ludzkości. Mają charakterystyczny wygląd. Są szczupli, niscy, o brunatnożółtym odcieniu skóry. Wykazują też pewne cechy rasy żółtej, np. fałdę skóry na powiekach. To tylko potwierdza hipotezy, że to od nich pochodzą wszystkie istniejące dziś rasy ludzkie.

Od zawsze prowadzili koczowniczy tryb życia. Nigdy nie uprawiali ziemi, nie hodowali zwierzaków. Jedli wyłącznie to co udało im się znaleźć: korzonki, bulwy roślin, zioła; albo upolować. Dlatego tak wyspecjalizowali się w sztuce polowania. Jedna antylopa to obiad dla wieloosobowej rodziny. I to obiad, który musiał starczyć na wiele dni. San zazwyczaj nie konserwowali mięsa, zjadali je w całości. Tak najedzeni mogli tygodniami wędrować w poszukiwaniu nowych, obfitych terenów łowieckich.  Potrafili, ukrywszy się w krzakach, godzinami w bezruchu tropić ofiarę, by w odpowiednim momencie skutecznie zaatakować. Ich prymitywnie wykonane łuki nie maja dużego zasięgu lotu, musieli więc wyszkolić się w polowaniu z bliska. Dla przebywających tu od zawsze San, widok nielicznych Afrykanerów, a później niemieckich osadników był nielada gratką. Przecież to taka antylopa, dziwna bo dziwna, ale za to mocno obtłuszczona. Szybko biali stali się ofiarami kolejnych napadów buszmenów, których okrzyknięto żądnymi krwi kanibalami. Nie wiem, czy słusznie. Siebie nawzajem nie jedli, a biały człowiek, zwłaszcza w tamtych czasach, naprawdę przypominał inny gatunek. Grunt, że szybko wydano na nich wyrok. Każdy napotkany na drodze buszmen musiał zginąć. Oni mieli tylko łuki, biały człowiek broń… Historia stara jak świat. Dziś według różnych szacunków pozostało 50.000 Buszmenów. Żyją głównie w Namibii i Botswanie, na pustyni Kalahari.

Jakiś czas później już w Botswanie trafiamy do niewielkiej wioski buszmenów San właśnie na pustyni Kalahari. Nareszcie możemy się im przyjrzeć z bliska. Tradycyjne stroje, a w zasadzie ich brak. Mężczyźni z łukami, kobiety ze skórzanymi sakwami, do których chowa się to, co się w buszu znajdzie. Do tego ogromne skorupy po strusich jajach zamiast plastikowych butelek na wodę. W trakcie spaceru po okolicy wskazują nam lecznice rośliny, tłumaczą ich właściwości – jakieś korzonki, podziemne bulwy, suche gałązki drzew. W życiu byśmy nie powiedzieli, że to jadalne, a jednak. Po pewnym czasie siadamy wszyscy w kręgu. Buszmeni chcą nam pokazać, jak rozniecić ogień. Zapałki? Nic z tych rzeczy! Kilka patyków, kępka słomy, szczypta piasku, chwila pocierania i gotowe! Malutki placuszek żaru szybko trafia na wysuszoną trawę i ogień gotowy. Teraz mogą spokojnie zapalić od niego papierosa. Do tego przydają się dziś ich tradycyjne umiejętności

Buszmeńska zapałka...

Wieczorem czeka nas jeszcze wspólne ognisko. A jak ognisko, to oczywiście tańce i śpiewy. Jedna z pieśni jest formą zalecania się do młodej narzeczonej, inna ma wyrazić zazdrość o żonę, za którą ugania się cała wioska. Tłumaczka mówi nam, że najstarsza, mocno pomarszczona babulinka to miejscowa piękność i to o nią najczęściej odbywały się takie śpiewne potyczki. Nawet dziś jej widocznie młodszy mąż wciąż bywa o nią szaleńczo zazdrosny. Szybko dołączamy się do tańców.  Dziewczyny siadają w kręgu wokół ogniska, chłopaki tańczą wokół nas, odprawiając taniec proszący o rękę panny młodej. Rytuał jest prosty, po kilkunastu kręgach zatoczonych wokół ognia, siadasz obok swojej wybranki. Pierwszy wybór pada na babulinkę, którą wyraźnie cieszy adoracja. Tej nocy integracja idzie nam cudnie, wychodzą z tego same kolorowe małżeństwa

PS: Dziękujemy wszystkim, którzy oddali na nas głos w konkursie Blog Roku 2011. Dzięki Wam udało nam się zająć 23 miejsce na 187 startujących blogów podróżniczych. Całkiem szczerze przyznajemy, że nie spodziewaliśmy się tak dobrego wyniku. Mamy nadzieję, że doda nam to skrzydeł do opisania naszych pozostałych przygód. DZIĘKI!

Namib w kwiatach

Buszmeni

Koniec z niezależnością, przestajemy sami sobie być sterem, żeglarzem i okrętem, zaczynamy overlanding! Decyzja podjęta, nie ma odwrotu. Choć oczywiście znowu pojawiają się wątpliwości. W przeddzień wyjazdu sami się jeszcze nakręcamy. W hostelu ma się odbyć spotkanie organizacyjne, z podejrzliwością przyglądam się każdej meldującej się na recepcji osobie. Zidentyfikować overlandingowców nie jest jednak łatwo. Zaczynam się zastanawiać nad mocno imprezującą grupą z naszego piętra. Ale cała grupa? Zazwyczaj overlandiguje się w pojedynkę. Wszystko wyjaśnia się, gdy pod hostel podjeżdża nasza potężna ciężarówa. Trafiłam,  6-osobowa grupa (5 chłopaków i Sarah) skończyła niedawno 2-miesięczny wolontariat w rezerwatach RPA. Chwila wolnego i za miesiąc zaczynają pracę w ekskluzywnych rezerwatach dzikich zwierzaków w  Zambii. Tam nie będzie czasu ani miejsca na imprezowanie, chłopaki nadrabiają więc zaległości zawczasu

Chantelle, energetyczna dwudziestokilkulatka przedstawia się jako nasza przewodniczka. Powoli poznajemy całą grupę. Średnia wieku to 25 lat, poza nielicznymi przypadkami jesteśmy najstarsi. I tego nam było trzeba! Z perspektywy czasu trudno było lepiej trafić Ta międzykulturowa mieszanka: Belg, Kanadyjka z Zimbabwe, Amerykanki, Nowozelandka, Brytyjczycy, Koreańczycy, Australijczycy i Susan z RPA okażą się być po prostu świetnymi ludźmi, a szybko okaże się, że świetnie się też uzupełniamy jako grupa.

My...

Już pierwszej nocy, po długiej jeździe w stronę Namaqualand na północy RPA,  zatrzymujemy się na położonym wśród winnic kempingu w CitrusArea. Szef kempingu jest właścicielem wszystkich winnic jak okiem sięgnął. Produkuje kilkanaście gatunków wina. I to świetnego! Wieczór zaczynamy więc od degustacji. Niczego nie wypluwamy, grzechem było by marnować tak dobry alkohol. Po jakimś czasie zaczynają więc padać coraz głupsze pytania. W końcu głośno zastanawiamy się, czy aromat jakieś owocu w winie oznacza faktyczną domieszkę tego owocu. Plantator się z nas śmieje. Wszystkie te aromaty to tylko kwestia drewna, z którego zbudowane są beczki do przechowywania wina. Takie proste!

Następnego dnia poranna pobudka. Jest jeszcze ciemno, gdy pakujemy namioty i karimaty wpychamy do ciężarówki. Czas się przyzwyczaić, tak już będzie przez kolejny miesiąc.  Mamy ambitny plan i spore dystanse do pokonania. Często trzeba będzie podróżować  po ciemku. Koniec więc z największym przywilejem życia w drodze – błogim wysypianiem się do oporu!

Niestety Tomek nie czuję się najlepiej, po nieprzespanej nocy żołądek wciąż odmawia mu posłuszeństwa. Ktoś sugeruje, że to wina wypitego poprzedniego dnia w shebeen kukurydzianego piwa. To fakt każdy próbował piwa ledwo mocząc usta, a gdy przyszło do nas, nie chcąc urazić gospodarzy, Tomek z uśmiechem zachłysnął się potężnym haustem.  Teraz odchorowuje. Na szczęście ten dzień spędzimy raczej leniwie, wylegując się nad brzegiem mulistej rzeki Orange (afr. Gariep). Na północ rozciąga się pustynia Namib, na południe też nie spotkasz za dużo roślinności ani zwierzaków. Gdyby nie Orange północ RPA przypominałaby pustynne cmentarzysko, a tak okolica kwitnie. Trudno sobie wyobrazić, że rzeka dociera tu aż z Drakensbergu. Byliśmy tam ledwie tydzień temu. Kiedy to było? Jedno jest pewne, krajobrazy zmieniły nam się diametralnie.

Krajobraz za oknem...

Ta zmiana zaczyna nam się nawet podobać. Robi się sawannowo, stepowo, pustynnie. I całkiem odludnie. Aż po horyzont tylko trawy, głazy, gdzieniegdzie na horyzoncie zarysowuje się charakterystyczna sylwetka akacji.  Jest w tym krajobrazie coś majestatycznego. Może to stereotypowe, ale chyba tak właśnie wyobrażaliśmy sobie dziką Afrykę!

Przejście graniczne. Krótkie formalności, urzędnik nawet nie zerka na wizę, którą sumiennie wyrobiliśmy w Kapsztadzie i jesteśmy już w Namibii. Szybko i sprawnie. Niczym w szwajcarskim zegarku. Choć należałoby powiedzieć jak w niemieckim. W końcu Namibia to dawna niemiecka kolonia. Wciąż przypominają o tym nazwy niektórych miast i ulic, a także układ dróg, w równą krateczkę, niczym odrysowany od linijki. Jednak na tym wpływ Niemców się kończy. Dziś w kraju pozostało jedynie 7% białych, a większość z nich nie pochodzi wcale od Niemców, lecz od późniejszych kolonizatorów- mieszkańców RPA.

Zresztą Namibia to w ogóle jak na afrykańskie warunki kraj nietypowy: bardzo słabo zaludniony – żyje tu niewiele ponad 2 miliony ludzi i o najniższej gęstości zaludnienia na świecie, zaraz po Mongolii. Za to jaki malowniczy! Przekonujemy się o tym już pierwszego dnia nad Kanionem Rzeki Fish. Przyjrzymy mu się trzykrotnie, w ciągu dnia, o zachodzie słońca i nad ranem. Jest po co wracać! Zwłaszcza, że nad ranem nad Kanionem zbierają się burzowe chmurzyska, co nadaje mu mrocznego klimatu. W końcu sensu nabiera nazwa tego zakątka: „Diabelski Róg”.

Siedzimy sobie na krawędzi  przepaści i przyglądamy się meandrującej w dole rzece. Dla takich chwil się podróżuje. To jeden z największych kanionów świata, ponoć drugi po Wielkim Kanionie w Stanach: ma 500 metrów głębokości, a ciągnie się przez 160 km. My widzimy tylko malutki kawałek, ale są i tacy, którzy w korycie rzeki spędzili kilka tygodni. Np. Jaco, nasz nowy kierowca, który dołączył do nas poprzedniej nocy i już z nami zostanie.

Przed nam sporo godzin w drodze. Jedziemy w kierunku najstarszej pustyni świata, Namib. Na szczęście krajobrazy za oknem nie pozwalają się nudzić. Mijamy drzewa akacji z wielkimi gniazdami kolonii wikłaczy. Charakterystyczny krajobraz sawanny – wysokie trawy, w tle rozświetlone zachodzącym słońcem góry. Zamiast czytać, po prostu gapimy się przez okno.

A wieczorem? Ciąg dalszy zachłyśnięcia się afrykańskim buszem. Zachód słońca podziwiamy z kempingowych krzesełek z cydrem Savannah w dłoni i w najlepszym damskim towarzystwie. Na potrzeby chwili nazywamy się Lesbian Safari Group – LSG. No i chwila chwilą, ale LSG będziemy jeszcze skandować przy nie jednej okazji Trzeba przyznać, że na tym wyjeździe zebrał się naprawdę cudowny mix indywidualności, do tego silny charakterek naszej tourleaderki Chantelle, łagodne usposobienie kierowcy Jaco i mamy fenomenalną grupę. A dla mnie najważniejszy okaże się zestaw wspaniałych babek: przebojowych i zadziornych(Gemma), ciepłych i mądrych (Liz), przezabawnych (Mercedes), radosnych i dobrodusznych (Susan), łagodnych (Melanie) i zawsze pomocnych (Alex). Oj jak ja za wami tęsknię!

LSG

A wydmy Sossusvlei i pustynia Namib? Powiem krótko, to znalezione dawno temu na jakimś blogu zdjęcie pustyni Namib (mówią, że najstarszej na świecie) sprawiło, że zamarzył nam się wypad  do Namibii. Krajobraz bieluteńkiego DeadPan z konarami martwych drzew na tle rozgrzanych do czerwoności wydm wydał się jakiś surrealistyczny. „Musimy to zobaczyć na własne oczy!”, pomyśleliśmy.

Dune 45

A konfrontacja marzeń z rzeczywistością? Skończyła się zwycięstwem rzeczywistości. Poza tym, że zmachaliśmy się niemiłosiernie, wspinając się na niewinnie wyglądającą wydmę, to obejrzeliśmy magiczny wschód słońca z Dune 45 i po prostu mieliśmy super szczęście. Byliśmy na pustyni Namib po wyjątkowo ostrej porze deszczowej. Mówią, że tyle deszczu nie spadło tu od 80 lat. Sossusvlei rozkwita! To wciąż królestwo piasku (czerwonego dzięki dużej zawartości żelaza), ale jak nigdy między wydmami tworzą się małe zielonkawe laguny, a złote kwiaty zajęły wszystkie osłonięte od wiatru wydmy. Sosslusvlei pozostanie naszym surrealistycznym numerem jeden!

Sosslusvlei

W drodze…

Kanion Rzeki Fish

Pustynia Namib